Je cv-ketel geeft het meestal niet op in augustus. Hij doet het juist tijdens de eerste echte koude nacht, precies het moment waarop installatiebedrijven een wachtlijst van weken hebben. Dat is dit stookseizoen niet anders, en de cijfers die nu naar buiten komen laten zien waarom dat geen toeval is.
Van ruim 1 miljoen ketels is onduidelijk of ze ooit gecheckt worden
Volgens cijfers van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TIoKB) wordt ongeveer 70 procent van de Nederlandse cv-ketels regelmatig onderhouden. Van de rest, ongeveer 1,1 miljoen ketels, is simpelweg niet bekend of dat gebeurt. Dick Reijman, woordvoerder van branchevereniging Techniek Nederland, waarschuwt dat precies die groep voor problemen zorgt zodra de temperatuur daalt.
Onderdelen in een ketel slijten geleidelijk. Zolang de ketel warm water blijft maken, merk je daar in de zomer niets van. Pas als de verbranding, de luchttoevoer of de rookgasafvoer onder druk komt te staan doordat de ketel harder moet draaien, worden sluimerende problemen zichtbaar. Reijman noemt dat een directe oorzaak van storingen die net op het slechtste moment optreden: tijdens een vorstperiode.
Waarom een vieze ketel ook gewoon geld kost
Een storing is vervelend, maar niet het enige risico. Een slecht afgestelde ketel verbruikt meer gas dan nodig en vergroot de kans op een defect. Dat telt dubbel op in een winter waarin je toch al meer stookt, want een inefficiënte ketel compenseert zijn verlies door langer en harder te branden. Wie structureel wil besparen op de energierekening, kijkt dus niet alleen naar de thermostaat, maar ook naar de staat van de installatie zelf.
Twijfel je of slimme techniek daarbij kan helpen? dit artikel over een sensor die waterschade voorkomt laat zien dat dezelfde aanpak, vroeg een probleem signaleren voordat het escaleert, ook elders in huis werkt.
Er is ook een directe veiligheidskant. Een slecht onderhouden ketel kan koolmonoxide produceren zonder dat je dat zelf merkt, een gas dat je niet ruikt en niet ziet. Consumentenbond noemt dit expliciet als risico van achterstallig onderhoud en adviseert daarom een onderhoudscontract als veiligste route, met een koolmonoxidemelder als extra vangnet voor de momenten dat het toch misgaat.
Dit controleer je zelf, zonder monteur
Niet alles vraagt om een vakman. Een paar dingen check je in vijf minuten, en ze voorkomen al een deel van de problemen:
- Waterdruk. Bij de meeste installaties hoort de druk tussen 1,5 en 2 bar te liggen. Staat de naald lager, dan is bijvullen via de vulkraan vaak voldoende.
- Radiatoren ontluchten. Hoor je tikken of borrelen, of blijft een radiator koud aan de bovenkant terwijl de rest warm wordt? Dan zit er lucht in het systeem en moet je ontluchten.
- Koolmonoxidemelder. Controleer of er een hangt in de buurt van de ketel en of de batterij nog werkt. Dit is geen vervanging voor onderhoud, wel een noodzakelijk extra vangnet.
- Zichtbare schade. Roestvorming, een vochtige plek onder de ketel of een vlam die geel in plaats van blauw brandt, zijn signalen om niet te wachten op de volgende onderhoudsbeurt.
Lost dit niets op, of twijfel je over wat je ziet, dan is het tijd voor een monteur, niet voor zelf verder sleutelen.
Waarom je niet zomaar zelf aan de ketel mag sleutelen
Sinds 1 april 2023 geldt een wettelijke certificeringsplicht voor werk aan cv-installaties. Reijman is daar helder over: zelf aan de ketel sleutelen is strafbaar en kan een flinke boete opleveren. Vraag daarom altijd of een installateur CO-VRIJ-gecertificeerd is voordat je een afspraak maakt. Dat voorkomt niet alleen een boete, het is ook de enige manier om zeker te weten dat de verbranding en de rookgasafvoer daadwerkelijk zijn gecontroleerd en niet alleen de buitenkant van de ketel is schoongemaakt.
Hoe vaak die controle moet, verschilt per ketel. De handleiding van de fabrikant is daarin leidend, maar als vuistregel geldt dat oudere ketels baat hebben bij een jaarlijkse beurt, terwijl een modernere ketel vaak genoeg is met een check om het jaar. Wacht je daarmee tot de eerste vorst, dan sta je achter in de rij op het moment dat de vraag het hoogst is.
Op termijn verdwijnt de losse ketel toch
Het kabinet wil dat huiseigenaren vanaf 2029 overstappen op een hybride warmtepomp zodra hun cv-ketel aan vervanging toe is. Reijman rekent voor dat het gasverbruik voor verwarming daarmee met circa 70 procent kan dalen. Overweeg je die stap nu al, dan is het slim om eerst te kijken welke subsidies er lopen voordat je een nieuwe ketel koopt die je over een paar jaar toch weer vervangt. In dit artikel over subsidie voor isolatie en warmtepomp staat hoe je isolatie en een warmtepomp slim combineert, zodat je niet voor twee losse verbouwingen betaalt.
Bel nu, niet bij de eerste vorstnacht
Installatiebedrijven draaien overuren zodra de eerste koude golf is ingezet. Wie nu belt, staat vooraan in de rij. Wie wacht tot de kou echt doorzet, staat achteraan, precies op het moment dat je de verwarming het hardst nodig hebt. Het kost je een telefoontje en een halfuur voor de monteur, tegen een koude woonkamer en een spoedtarief als het alsnog misgaat.
Wil je je huis breder voorbereiden op de winter, dan vind je in onze checklist om je huis winterklaar te maken meer dan alleen de ketel. Maar begin daar: een ketel die het begeeft tijdens een vorstperiode, maakt alle andere voorbereiding een stuk minder waard.